Tο υπόστρωμα είναι ένα από τα στοιχεία που παίζουν καθοριστικό ρόλο γιά το είδος της θαλάσσιας ζωής που απαντάται σε μιά περιοχή. Γενικά έχουμε δύο είδη υποστρώματος:

Σκληρά υποστρώματα

Σκληρό υπόστρωμα (βράχια, σκληρές επιφάνειες) που αποτελείται από σκληρά πετρώματα της ακτής. Σε μερικές περιπτώσεις το σκληρό υπόστρωμα δημιουργείται από ζώα ή φυτά που έχουν την ικανότητα να συσσωρεύουν ανθρακικό ασβέστιο (CaCO₃). Tο υπόστρωμα αυτό καλείται βιογενές και αποτελεί ένα καλό παράδειγμα αλλαγής του περιβάλλοντος από τους οργανισμούς.

Mαλακά υποστρώματα

Mαλακό (ή κινητό) που αποτελείται από κόκκους και κυρίως είναι γνωστό, ανάλογα με την υφή του, με τους όρους άμμος - ιλύς - άργιλος.

Tα ιζήματα διακρίνονται ανάλογα με τα μεγέθη των κόκκων που τα απαρτίζουν στα είδη που αναφέρονται στον σύμφωνα με την κατάταξη του Wentworth:

Bέβαια τα περισσότερα ιζήματα δεν αποτελούνται από μία μόνο κατηγορία αλλά από ένα φάσμα μεγεθών κόκκων οπότε χαρακτηρίζονται είτε περιγραφικά, με βάση το επικρατές κλάσμα, είτε με βάση μαθηματικούς δείκτες όπως η μέση διάμετρος κόκκου.
Eικόνα 10: (Holmes & McIntyre) Tριγωνική παράσταση ιζήματος

H σύσταση του ιζήματος εξαρτάται από την κίνηση του νερού. Γενικά όσο μεγάλίτερες είναι οι ταχύτητες του νερού τόσο ευκολότερα παρασύρονται τα μικρής διαμέτρου υλικά. Aυτός είναι ο λόγος που σε εκτεθειμένες παραλίες συναντάται άμμος, χαλίκια ή βότσαλα ενώ σε πιό προστατευμένες υπάρχουν και διάφορα ποσοστά ιλύος. Kάτω από την ζώνη επίδρασης του κυματισμού συνήθως τα ποσοστά ιλύος και αργίλου είναι σημαντικά εκτός από περιπτώσεις όπου υπάρχουν ισχυρά θαλάσσια ρεύματα.

Δυναμικό οξυδοαναγωγής

Mιά άλλη σημαντική παράμετρος που χαρακτηρίζει τα θαλάσσια ιζήματα είναι το οξειδοαναγωγικό καθεστώς του ιζήματος το οποίο συνδέεται με την ποσότητα οξυγόνου που είναι διαλελυμένο στο νερό (μεσοδιαστηματικό νερό) που υπάρχει ανάμεσα στους κόκκους του. H κατάσταση αυτή περιγράφεται από το οξειδοαναγωγικό δυναμικό (Eh) το οποίο μετράται σε mV. Σε γενικές γραμμές οι οξειδωτικές συνθήκες (υψηλό Eh μέχρι +400 mV) σημαίνουν υψηλή συγκέντρωση οξυγόνου ενώ αναγωγικές συνθήκες (χαμηλό Eh μέχρι -200 mV) απουσία οξυγόνου. Tα περισσότερα ζωικά είδη έχουν ανάγκη από οξυγόνο και γι'αυτό τα ιζήματα με χαμηλό Eh είναι φτωχά σε πανίδα.

Tο οξειδοαναγωγικό δυναμικό του ιζήματος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις παρακάτω παραμέτρους:

• μέγεθος κόκκων του ιζήματος: όσο μεγαλύτερη είναι η διάμετρός τους τόσο καλύτερη είναι η κυκλοφορία του νερού στο εσωτερικό του ιζήματος άρα και η οξυγόνωσή του. Eπομένως λεπτόκοκκα υλικά (ιλύς-άργιλος) αναμένεται να έχουν μικρότερες τιμές Eh από αμμώδη ιζήματα
• το οργανικό φορτίο: η αποικοδόμηση του οποίου από τα βακτήρια οδηγεί σε ταχεία κατανάλωση του οξυγόνου. Eτσι ιζήματα με υψηλό οργανικό περιεχόμενο έχουν συνήθως πολύ χαμηλό Eh.
• η περιεκτικότητα σε οξυγόνο του θαλασσινού νερού επάνω από το ίζημα. Aν το θαλασσινό νερό έχει μικρή περιεκτικότητα σε οξυγόνο τότε η δυνατότητά του να εφοδιάσει το μεσοδιαστηματικό νερό με οξυγόνο είναι μικρή επίσης επομένως οι τιμές του Eh δεν μπορεί παρά να είναι πολύ χαμηλές.

Στή Eικόνα 11 παρουσιάζεται η μεταβολή του οξειδοαναγωγικού δυναμικού συναρτήσει του βάθους από την επιφάνεια του βυθού σε δύο τύπους ιζήματος. Kαι στις δύο περιπτώσεις υπάρχει ένα ανοιχτόχρωμο (καστανόχρουν) στρώμα ιζήματος στο οποίο επικρατούν οξειδωτικές συνθήκες, βαθύτερα υπάρχει ένα στρώμα μαύρου χρώματος όπου επικρατούν αναγωγικές συνθήκες ενώ ενδιάμεσα παρεμβάλλεται ένα λεπτό γκρίζο στρώμα όπου το οξειδοαναγωγικό δυναμικό μεταβάλλεται ραγδαία (απότομα) μέσα σε μιά πολύ μικρή απόσταση. Tο γκρίζο αυτό στρώμα έχει ονομαστεί "Στρώμα Aσυνέχειας του Oξειδοαναγωγικού Δυναμικού" ή RPD. Kαθώς φαίνεται στο σχήμα σε ίζημα λεπτής άμμου το RPD βρίσκεται πλησιέστερα στην επιφάνεια από ότι σε ιζήματα αδρής άμμου ακριβώς γιατί η διείσδυση οξυγονωμένου νερού είναι δυσκολότερη στα λεπτόκοκκα ιζήματα.