D
EIS: Environmental Impact Statement: A report or study which evaluates the potential effects or impacts of a proposed development on the ambient environment. The E.I.S. is then submitted to the Planning Authority along with the formal planning application.
E.I.S.: ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡIΒΑΛΛΟΝΤIΚΩΝ ΕΠIΠΤΩΣΕΩΝ. Εκθεση ή μελέτη που αποτιμά τις δυνητικές επιδράσεις ή επιπτώσεις ενός προτεινόμενου αναπτυξιακού έργου στο περιβάλλον. Η μελέτη υποβάλλεται στις αρμόδιες αρχές, μαζί με την επίσημη αίτηση για την εκτέλεση του έργου.
Miljökonsekvensbeskrivning: Miljökonsekvensbeskrivning. Rapport eller studie som utgör en beskrivning av en planerad verksamhet och en bedömning av dess effekter på miljön. Ansökan och miljökonsekvensbeskrivningen skall kungöras och kungörelsen publiceras i ortstidningen så att alla intressenter får tillfälle att reagera.
DOC: Dissolved Organic Carbon. A measure of the carbon load dissolved in a given volume of water. Usually expressed as mg C l-1.
ΔIΑΛΕΛΥΜΕΝΟΣ ΟΡΓΑΝIΚΟΣ ΑΝΘΡΑΚΑΣ (DOC.): Dissolved Organic Carbon. Μέτρο του ανθρακικού φορτίου που είναι διαλυμένο σε μια ορισμένη ποσότητα νερού. Συνήθως εκφράζεται σε mg Cl-1.
DOC: Mängden kol som förekommer i löst form i en given volym vatten. Vanligtvis uttryckt i mg C l-1.
dissolved organic matter (DOM): A measure of the organic load dissolved in a given volume of water. Usually expressed as mg l-1.
D.O.M.: ΔIAΛEΛYMENO OPΓANIKO YΛIKO (Dissolved organic matter).
löst organiskt material: Mängden löst organiskt material i en faställd volym vatten. Vanligtvis uttryckt mg l-1.
datum-data: Units of information, facts; observations; results from an experiment or study.
ΔΕΔΟΜΕΝΑ: Μονάδες πληροφορίας, παρα- τηρήσεις, αποτελέσματα πειράματος ή μελέτης.
data: Informationsenheter, fakta; observationer; resultaten från en experiment eller en studie.
genetic damage: An alteration in the hereditary DNA material of an organism. Usually occurs as a result of exposure to certain chemicals, and/ or radioactivity.
Γενετική ζημιά: Μια μετάλλαξη στο κληρονομικό υλικό του DNA ενός οργανισμού. Εμφανίζεται συνήθως σαν αποτέλεσμα έκθεσης του οργανισμού σε ορισμένα χημικά, ακτινοβολία, ή ραδιενέργεια.
genskada: Ändring av en organisms DNA. Detta sker vanligtvis i smaband med exponering till vissa kemikalier och viss typ av strålning.
DDT: 1,1-p,p-dichloro-diphenyl-2,2,2- trichloroethane. Formerly one of the most commonly used pesticides, its use is now subject to severe regulatory control. In pond culture, DDT and its breakdown product DDD, of agricultural origin, can cause severe problems,
DDT: 1,1-p,p-διχλωρο-διφαινυλο-2,2,2- τριχλω- ροαιθάνιο. Ενα από τα κατά το παρελθόν ευρύτερα χρησιμοποιούμενα παρασιτοκτόνα. Σήμερα, η χρήση του υπόκειται σε αυστηρούς περιορισμούς. Στην υδατοκαλλιέργεια σε λιμνοδεξαμενές, το DDΤ και το προϊόν της διάσπασής του, DDD (1,1-p,p-διχλωρο-διφαινυλο-2,2-διχλωροαιθάνιο), τα οποία προέρχονται απο τις γεωργικές καλλιέργειες, μπορεί να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα.
DDT: 1,1,1-triklor-2,2-bis(4-klorfenyl)etan. Medlet fick omfattande användning fram till mitten av 1960-talet, men nu har dess användning utsatts för sträng reglering. Besprutning med DDT förbjöds i Sverige och många andra länder i början av 1970-talet. DDT, och dess nedbrytningsprodukt DDD, kan orsaka allvarliga problem i miljöer som småsjöar.
oxygen debt: The cumulative effect of an oxygen deficit endured by an organism or a tissue or organ of that organism. This is represented by the accumulation of anaerobic end-product metabolites. The oxygen debt is redressed when a normal oxygen supply is restored. This is observed as a momentary increase in normal oxygen consumption and corresponds to the oxidation of the accumulated anaerobic end products. An oxygen debt may be incurred when aquatic organisms are subjected to environmental hypoxia or duri
ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ: Η συσσωρευτική επίπτωση της ανεπάρκειας οξυγόνου που υφίσταται ένας οργανισμός, ή ιστός ή όργανο. Χαρακτηρίζεται από την συσσώρευση μεταβολιτών που αποτελούν τελικά προϊόντα αναερόβιας αναπνοής. Το έλλειμμα οξυγόνου επανορθώνεται όταν αποκατασταθεί ή κανονική παροχή οξυγόνου. Η αποκατάσταση συνοδεύεται από στιγμιαία αύξηση της κανονικής κατανάλωσης οξυγόνου που οφείλεται στην οξείδωση των συσσωρευμένων αναερόβιων τελικών προϊόντων. Το έλλειμμα οξυγόνου παρατηρείται όταν υδρόβιοι οργανισμοί ε
syre underskott: Den kumultativa effekten av syrebrist hos en utsatt organism eller vävnad/organ hos en organism. Beror på ackumulering av anaeroba slutprodukter vid ämnesomstättningen. Effekten försvinner så fort syrenivån hamnar på normal nivå.
decapods: Order of Malacostraca including prawns, lobsters, crabs. Three pairs of appendages are modified for feeding, the remaining five for locomotion, though one pair may bear chelae. Order of Crustacea comprising prawns, lobsters, crabs etc.
ΔΕΚΑΠΟΔΑ: Τάξη των Μαλακοστράκων που περιλαμβάνει τις γαρίδες, τα καβούρια και τους αστακούς. Τρία ζεύγη εξαρτημάτων έχουν τροποποιηθεί για την πρόσληψη τροφής , τα υπόλοιπα πέντε για την κίνηση, αν και ένα ζεύγος μπορεί να φέρει χηλές.
dekapoder: Ordning i Malacostraca som innehåller räkor, hummrar och krabbor. Tre par extremiteter har modifierats för födointag, de kvarvarande används för rörelse, även om ett par kan ha chelae (q.v.). Ordning inom kräftdjuren som innehåller räkor, hummrar och krabbor osv.
environmental impact statement: A report or study which evaluates the potential effects or impacts of a proposed development on the ambient environment. The E.I.S. is then submitted to the Planning Authority along with the formal planning application.
ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ: Εκθεση ή μελέτη που αποτιμά τις δυνητικές επιδράσεις ή επιπτώσεις ενός προτεινόμενου αναπτυξιακού έργου στο περιβάλλον. Η μελέτη υποβάλλεται στις αρμόδιες αρχές, μαζί με την επίσημη αίτηση για την εκτέλεση του έργου.
miljöpåverkansrapport: Rapport eller studie som utgör en beskrivning av en planerad verksamhet och en bedömning av dess effekter på miljön. Ansökan och miljökonsekvensbeskrivningen skall kungöras och kungörelsen publiceras i ortstidningen så att alla intressenter får tillfälle att reagera.
continental slope: That part of the continental margin from the edge of the continental shelf extending down to the continental rise.
ΗΠΕIΡΩΤIΚΗ ΚΑΤΩΦΕΡΕIΑ: Το τμήμα της ηπειρωτικής κρηπίδας που εκτείνεται από το άκρο της υφαλοκρηπίδας έως την ηπειρωτική ανωφέρεια.
kontinentalbranten: Den del på kontinentalranden som sträcker sig från shelfkanten till kontinentalsluttningen.
decomposition: The degradation of organic matter into simple organic and inorganic compounds, with consequent liberation of energy.
ΑΠΟIΚΟΔΟΜΗΣΗ (ΔIΑΣΠΑΣΗ): Η μεταβολική αποδόμηση της οργανικής ύλης σε απλές οργανικές και ανόργανες ενώσεις. Συνοδεύεται από έκλυση ενέργειας.
nedbrytning: Omvandlingen av organisk material till enkla organiska och inorganiska föreningar, med frigörelsen av energi som följd.
decomposer: Any organism that feeds by degrading organic matter.
ΑΠΟIΚΟΔΟΜΗΤΗΣ (ΔIΑΣΠΑΣΤΗΣ): Οργανισμός που τρέφεται διασπώντας οργανική ύλη.
nedbrytare: Varje organism som livnär sig genom nedbrytning av organiskt material.
defaecate: To discharge faeces or egesta.
ΑΦΟΔΕΥΣΗ: Η αποβολή περιττωμάτων.
defekera: Ha avföring eller exkrementer.
defect: A departure of any quality characteristic from its intended (usually specified) level that is severe enough to cause the product or service not to fulfil its anticipated function.
ΕΛΑΤΤΩΜΑ: Απόκλιση ενός χαρακτηριστικού αντικειμένου ή μιας υπηρεσίας από το επιθυμητό (συνήθως καθορισμένο) επίπεδο, ποιότητα αρκετά σοβαρή, ώστε να μην είναι δυνατόν να επιτελεσθεί μια προβλεπόμενη λειτουργία.
defekt: En avvikelse av en egenskap från dess avsiktliga (vanligen specificerad) syfte, som är allvarlig nog att orsaka att produkten eller tjänsten inte kan fylla dess förväntade funktion.
oxygen deficit: The difference between an observed low oxygen concentration and the amount that would be present at 100 % saturation.
ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΕΛΛΕΙΜΜΑ: Η διαφορά μεταξύ των παρατηρούμενων συγκεντρώσεων οξυγόνου και της ποσότητας που αντιστοιχεί σε κορεσμό 100%.
syre brist: Skillnaden mellan den observerade låga syrenivån och den mängd syre som skulle finnas vid 100% syresättning.
water vapour deficit (WSD) : Saturation deficit.
Έλλειμμα υδρατμών (WSD) : Έλλειμμα κορεσμού.
Ångmättnadsunderskott: Mättnadsunderskott.
degeneration: Any structural change in an organ, tissue or cell by which its functional power is impaired. The degenerative change may, or may not, progress to necrosis.
ΕΚΦΥΛIΣΜΟΣ: Δομική αλλαγή σε ένα όργανο, ιστό ή κύτταρο, με την οποία επηρεάζει αρνητικά την λειτουργία του. Η εκφυλιστική αλλαγή μπορεί να οδηγήσει ή να μην οδηγήσει σε νέκρωση (βλ.λ.) .
degeneration: Varje strukturell förändring i ett organ, vävnad eller cell som orsakar en försämring i dess funktionella kapacitet. Ändringarna på grund av degeneration kan leda till nekros.
degradable wastes: Wastes that can be broken down into smaller parts.
Διασπώμενα απόβλητα : Απόβλητα τα οποία μπορούν να διασπαστούν σε μικρότερα μέρη.
nedbrytbar avfall: Avfall som kan brytas ner till mindre beståndsdelar.
demersal: Living on or close to the bottom of a pond, lake, or the sea.
ΒΕΝΘΟΠΕΛΑΓIΚΟΣ: Αυτός που ζει πάνω ή κοντά στον πυθμένα μιας υδατοσυλλογής, λίμνης ή της θάλασσας.
djupvattensorganismer: Organism som lever på eller nära botten i dammar, en sjöar eller havet.
dendrogram: A branching diagram in the form of a "tree" used to depict degrees of relationship or resemblance.
ΔΕΝΔΡΟΓΡΑΜΜΑ: Διακλαδιζόμενο, δενδροειδές διάγραμμα που χρησιμοποιείται για την απεικόνιση των βαθμών συγγένειας ή ομοιότητας.
dendrogram: Ett förgrenande diagram som liknar ett träd. Används för att visa graden av släktskap eller liknelse.
density: (1) The number of individuals within a given area or volume. (2) In physics: the mass is divided by volume.
Πυκνότητα : (1) Ο αριθμός των ατόμων για μια δεδομένη περιοχή ή ανά όγκο. (2) Στη φυσική η μάζα διαιρούμενη δια του όγκου.
densitet: Antalet individer inom ett visst område eller volym.
density dependence: An ecological principle in which a change in the influence of an environmental factor affects population growth as population density changes, for example by tending to retard population growth (by increasing mortality or decreasing fecundity) as density increases. This applies to extensive aquaculture (as in conventional pond culture) or other production systems (for example, rotifer production in marine hatcheries) where productivity largely depends on natural food chains. In commercial intens
ΠΥΚΝΟ-ΕΞΑΡΤΗΣΗ: Οικολογική αρχή, σύμφωνα με την οποία η μεταβολή της πυκνότητας ενός πληθυσμού επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο επιδρά ένας δεδομένος οικολογικός παράγοντας στην αύξηση του πληθυσμού. Για παράδειγμα, η αύξηση της πυκνότητας ενός πληθυσμού οδηγεί σε αύξηση της θνησιμότητας (ή μείωση της γονιμό- τητας) και συνεπώς τείνει να ανακόψει την αύξηση του ληθυσμού (με αύξηση της θνησιμότητας ή με μείωση της γονιμότητας). Η αρχή αυτή ισχύει στην περίπτωση της εκτατικής υδατοκαλλιέργειας (π.χ. παραδοσιακ
densitetsberoende: Ekologisk princip där en ändring av en miljöfaktors inflytande påverkar populationstillväxten, allteftersom populationsdensitetet förändras; till exempel, genom att minska populationstillväxten (genom att öka mortalitet eller minska fekunditet) medan densitet ökar. Detta gäller inom intensiv akvakultur eller andra produktionssystem (t.ex rotiferaodlingar i marina annläggningar) där produktivitet beror i stor del på naturliga näringskedjor. Inom kommerciell akvakultur kan denna princip kringgås,
alluvial deposit: A water-transported silty deposit (alluvial sediment).
ΠPOΣXΩMATIKA ή ΠPOΣXΩΣIΓENH ENAΠOΘEMATA: Aποθέσεις ιλύος, που μεταφέρονται από το νερό (αλλουβιακά ιζήματα, αλλούβιο, πρβλ. αιολικές αποθέσεις).
alluvial avlagring: En vattentransporterad lerig avlagring (alluvialt sediment)
bunker fuel: Coal or oil fuel used by a ship.
Καύσιμος άνθρακας : Κάρβουνο ή πετρέλαιο που χρησιμοποιείται ως καύσιμο από τα πλοία.
bränsleförråd: Organiskt bränsle (kol eller olja) som används av fartyg.
glacial marine deposit: A marine sediment having a significant allochthonous terrigenous component derived from transportation by icebergs.
ΠΑΓΕΤΩΔΕΙΣ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΑΠΟΘΕΣΕΙΣ: Θαλάσσια ιζήματα που περιέχουν σημαντικό ποσοστό αλλόχθονων, χερσαίας προέλευσης, στοιχείων, τα οποία μεταφέρθηκαν από παγόβουνα.
glacial marin avlagring: Marint sediment som innehåller en avsevärd mängd med glacialt ursprung
aeolian depostis: Wind-deposited material such as dune sands and loess deposits.
ΑIOΛIKA ENAΠOΘEMATA : Eναποθέσεις υλικού από τον αέρα, όπως θίνες (αμμόλοφοι) και εναποθέσεις λαµς (ασβεστιτικός πηλός).
eolisk avlagring: Avlagring vilken transporterats med vindens hjälp till den plats där den nu finns.
inbreeding depression: (1) Coefficent: The probability that two genes (alleles) at a locus are identical in descent. The correlation of genes within individuals or the correlation of genes within individuals within populations, Hardy-Weinberg proportions; positive values indicate a deficiency of heterozygotes while negative values indicate an excess of heterozygotes. (2) Depression: a reduction in fitness or vigour due to inbreeding.
ΟΜΟΜΙΚΤΙΚΟΣ ΥΠΟΒΙΒΑΣΜΟΣ: Μείωση της αρμοστικότητας και του σφρίγους, λόγω της αυξημένης ομοζυγωτίας, ως αποτέλεσμα της ομομιξίας σε έναν φυσιολογικά ετερομικτικό πληθυσμό.
inavelsdepression: (1) Koefficient: Sannolikheten att två gener (alleler) i ett locus har samma ursprung. Korrelationen av gener inom individer eller korrelationen av gener inom individer inom populationer. Hardy-Weinberg förhållanden; positivt värde indikerar en brist hos heterozygoter medan negativt värde visar på ett överflöd av heterozygoter. (2) Depression: en minskad fitness eller livskraft p g a inavel.
depuration: Technique whereby animals that may contain undesirable substances (sand, silt), pollutants, parasites or organisms of possible harm to human beings are placed and held in clean water to clean themselves; usually applied to shellfish.
ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ : Τεχνική, κατά την οποία ζώα που περιέχουν ανεπιθύμητες ουσίες (άμμο, λάσπη), ρύπους ή οργανισμούς ενδεχομένως επιβλαβείς για τον άνθρωπο, τοποθετούνται και παραμένουν σε καθαρό νερό για να καθαριστούν. Συνήθως χρησιμοποιείται για τα δίθυρα μαλάκια.
depurering: Teknik där djur som kan innehålla ogynsamma ämnen (sand, slam), föroreningar, parasiter eller organismer som kan vara skadliga för människor, placeras och hålls i ren vatten tills de rengör sig själva; vanligen tillämpad på skaldjur.
continental drift: The theory that the continental land masses have drifted apart over the course of geological time; displacement theory.
ΗΠΕIΡΩΝ ΜΕΤΑΚIΝΗΣΗ: Η θεωρία σύμφωνα με την οποία οι χερσαίες μάζες απομακρύνθηκαν η μια από την άλλη στην διάρκεια του γεωλογικού χρόνου.
kontinentaldrift: Teorin som antar att kontinentala landmassorna har drivit ifrån varandra under den geologiska tidskalan; kontinentalförskjutningsteorin.
West Wind Drift: An eastflowing southern hemisphere current (see circumglobal antarctic current) caused by the prevailing winds coming from the west.
Ρεύμα δυτικού ανέμου : Ένα –ανατολικά κινούμενο- ρεύμα του Νότιου ημισφαιρίου που προκαλείται από τους επικρατώντες δυτικούς ανέμους.
west vinds drift: En östflytande ström på södra halvklotet (se circumglobal antarctic current) orsakad av västvindar.
genetic drift: The occurrence of random changes in the gene frequency of a population from one generation to another due to chance fluctuations not caused by selection, mutation and immigration.
ΓΕΝΕΤIΚΗ ΠΑΡΕΚΚΛIΣΗ: Η εμφάνιση τυχαίων αλλαγών στις γονιδιακές συχνότητες μικρών, απομονωμένων πληθυσμών, που δεν οφείλονται σε επιλογή, μεταλλαγή ή μετανάστευση.
genetisk drift: Förekomsten av slumpmässiga förändringar i genfrekvensen hos en population från en generation till den andra, på grund av slumpmässiga fluktuationer som inte orsakas av selektion, mutation och migration.
littoral drift: Wave and current-mediated transportation of material in the littoral zone.
ΕΡΜΑIΑ ΥΛIΚΑ: Τα υλικά που μεταφέρονται στην παράκτια ζώνη υπό την επίδραση των κυμάτων και ρευμάτων.
litoral transport: Transport av material i den litorala zonen med hjälp av vågor eller strömmar.
spill-spillage: The accidental release of a substance (e.g. oil) into the sea.
Κηλίδα : Η τυχαία απελευθέρωση μιας ουσίας (π.χ. πετρέλαιο) στη θάλασσα.
utsläpp: Utsläppandet av en substans (t.ex. olja) i havet.
decalcify: To remove calcium salts. (1) Used in the processing of histological preparations. (2) Applied to the intake water of aquaculture facilities.
ΑΠΑΣΒΕΣΤΩΣΗ: Η απομάκρυνση των ασβεστού- χων αλάτων. (1) Χρησιμοποιείται κατά τη διαδικα- σία παραγωγής ιστολογικών παρασκευασμάτων. (2) Εφαρμόζεται στην παροχή νερού στις εγκατα- στάσεις υδατοκαλλιέργειας.
avkalka: Att avlägsna kalciumsalter (1) Används när man fixerar vävnadsmaterial (2) Process som appliceras på intagsvattnet hos akvakultursfaciliteter.
dumping: The action of discarding large quantities of contaminants in the oceans. Strictly controlled by international legislation.
Ρίψη : Η πράξη της απόρριψης μεγάλων ποσοτήτων ρυπογόνων ουσιών στους ωκεανούς. Ελέγχεται αυστηρά από την διεθνή νομοθεσία.
dumpning: Process där stora avfallsmängder slängs i havet. Kontrolleras enligt internationell lagstiftning.
effluent discharge: The discharge of industrial or urban waste material into the environment.
Ρίψη απορριμμάτων : Η ρίψη βιομηχανικών ή αστικών αποβλήτων στο περιβάλλον.
flytande avfall: Utsläpp av industriellt avfall eller hushållsavfall i naturen.
discharge plume: A zone where effluents can be detected in the receiving waters by one or more characteristic properties.
ΘΥΣΑΝΟΣ ΕΚΡΟΗΣ: Η περιοχή του υδάτινου αποδέκτη, στην οποία είναι δυνατός ο εντοπισμός των λυμάτων μέσω μιάς ή περισσότερων χαρακτ- ηριστικών τους ιδιοτήτων.
avfallsområde: Zon där flytande avfallsprodukter kan upptäckas i den mottagande vattenmassan genom en eller flera karakteristiska egenskaper.
sustainable development: The management and conservation of the natural resource base and the orientation of technological and institutional change in such a manner as to ensure the attainment and continued satisfaction of human needs for present and future generations. Such sustainable development (in the agriculture, forestry and fisheries sectors) conserves land, water, plant and animal genetic resources, is environmentally non-degrading, technically appropriate, economically viable and socially acceptable.
ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η διαχείριση και διατήρηση των φυσικών πόρων καθώς και ο τεχνολογικός και ιδρυματικός προσανατολισμός με τρόπο ώστε να είναι η δυνατή η ικανοποίηση των ανθρώπινων αναγκών για τις τωρινές και τις μελλοντικές γενιές. Αυτή η αειφόρος ανάπτυξη (στον τομέα της γεωργίας, της δασοπονίας και της αλιείας) έχει σαν αποτέλεσμα την διατήρηση του φυσικού πλούτου (γης, υδάτων, φυτών και ζώων) καθώς και την αποφυγή της υποβάθμισης αυτού του πλούτου με τρόπο ο οποίος είναι τεχνικά, οικονομικά και κοινωνικά αποδ
uthållig utveckling: Skötandet och bevarandet av naturens resurser på ett sätt som tillfredsställer dagens behov utan att äventyra kommande generationers möjligheter att tillfredsställa sina behov. Hållbar utveckling (inom jord-, skogsbruk, och fiske) bevarar land, vatten, växter och djurs genetiska resurser, är ej miljöförstörande, ekonomiskt stabilt och socialt accepterat.
deforestation: The permanent clearing of forest land and its conversion to non-forest uses.
Αποψίλωση : Ο μόνιμος καθαρισμός μιας δασικής έκτασης και η μετατροπή της σε μη-δασική περιοχή.
skogsskövling: Permanent hygge av skogsområde och dess omvandling för annat bruk.
dehydration: The loss of water, as from the body or a tissue.
ΑΦΥΔΑΤΩΣΗ: Η απώλεια νερού π.χ. από το σώμα ή έναν ιστό.
uttorkning: Vätskeförlust från kroppen eller från en vävnad.
denitrification: The biochemical reduction of nitrate via the intermediate nitrite to molecular (gaseous) nitrogen and carbon dioxide through microbiological activity. This process occurs most efficiently in oxygen-deficient environments (e.g. below 0.5 mg/L). The bacterial groups involved are generally called denitrifiers. In aquaculture, denitrification becomes a necessary treatment process in recycling systems with little or no water exchange because of the rapid nitrate accumultion derived from effective bio
ΑΠΟΝIΤΡΩΣΗ : Η βιοχημική αναγωγή των νιτρικών, μέσω νιτρωδών, προς μοριακό (αέριο) άζωτο και διοξείδιο του άνθρακα. Η διεργασία αυτή είναι αποτελεσματικότερη σε περιβάλλοντα με μειωμένο οξυγόνο (π.χ. κάτω από 0.5 mg/L). Τα βακτήρια που συμμετέχουν σ αυτή τη διεργασία ονομάζονται γενικά απονιτροποιά. Στην υδατο- καλλιέργεια η απονίτρωση αποτελεί απαραίτητη διαδικασία για την διαχείριση ανακυκλωνομένων συστημάτων με μικρή ή μηδενική ανανέωση του νερού, οφειλόμενη στην ταχεία συσσώρευση νιτρι- κών από τη
denitrifikation: Sönderfall av oxiderade kväveföreningar (nitrat, NO-3r, eller nitrit, NO-2q) under bildande av kvävgas (N2), kväveoxid (NO) eller dikväveoxid (N2O). Denna process är mest effektiv i syrefria miljöer (t.ex under 0.5 mg/L). Bakterierna som är inblandade i processen kallas för denitrifierare. Denitrifiering kan användas inom akvakultur för att In aquaculture, denitrification becomes a necessary treatment process in recycling systems with little or no water exchange because of
spawning: The release of male and female gametes (sperm and ova) resulting in fertilized eggs.
ΓΑΜΕΤΟΤΟΚIΑ: Η απελευθέρωση αρσενικών ή θηλυκών γαμετών (σπέρμα και ωάρια) που έχει ως αποτέλεσμα γονιμοποιημένα αυγά.
lek: Processen när hanliga och honliga könsceller släpps ut vilket resulterar i ett befruktat ägg.
deoxygenated: Used of an environment depleted of free oxygen.
ΑΠΟΞΥΓΟΝΩΜΕΝΟ: Αναφέρεται σε περιβάλλον στερούμενο ελεύθερου οξυγόνου (βλ. αναερόβιος).
syrefri: Används för att beskriva en miljö som är syrefri.
patchiness: A spatial distribution in which organisms are found more aggregated than predicted by random occurrence.
Χωρομωσαϊκή κατανομή : Μια κατανομή χώρου στην οποία οι οργανισμοί εμφανίζονται σε ένα μεγαλύτερο σύνολο από μια πρόβλεψη τυχαίας εμφάνισης.
klumpad: En fördelning av organismer i rummet, där de uppträder mer klumpat än vad som förutsägs av slumpen.
waste: This term is used to describe any type of discarded material. In aquaculture, it usually refers to the effluent water that emanates from a farm unit.
ΑΠΟΒΛΗΤΑ: Ορος χρησιμοποιούμενος για κάθε τύπο αποβαλλόμενου υλικού. Στην υδατο- καλλιέργεια συχνά αναφέρεται στο νερό που εκρέει από μιά μονάδα.
avfall: Allmän term för förkastat eller kasserat material. Inom jordbruket menas ofta det utsläppsvatten som härrör från odlingar och gård.
conservative wastes: Materials which are not degraded by bacterial action, are not dispersed, but react in various ways with organisms (heavy metals, halogenated hydrocarbons and radionuclides), sometimes having harmful effects.
Μη-διασπόμενα/διατηρητέα απόβλητα : Ύλη η οποία δεν αποσυντίθεται από τα βακτηρίδια, δεν διασκορπίζεται άλλα αντιδρά ποικιλοτρόπως με οργανισμούς (βαρέα μέταλλα, αλογονούχους υδατάνθρακες, και ραδιονουκλίδια), με επικίνδυνες ,πολλές φορές, επιπτώσεις.
konservativa ämnen: Ämnen som inte bryts ner av bakterier och skingras därför inte i naturen. Dessa ämnen (tungmetaler, radioaktiva ämnen osv) kan reagera på olika sätt med olika organismer och kan ha skadlig effekter.
colliery waste: Small fragments of shale, sandstone and coal having a high metal content from coal mining operations, dumped as wastes.
Απόβλητα ανθρακωρυχείου: Μικρά ψήγματα άμμου και άνθρακα με μεγάλη περιεκτικότητα σε μέταλλα και τα οποία είναι τα κατάλοιπα των διαδικασιών εξόρυξης άνθρακα.
gruvavfall: Små fragment av skiffer, sandsten och kol som innehåller höga metalhalter, och bildas vid olika gruvverksamheter.
depopulation: Decrease in the population.
ΑΠΟΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: Μείωση του πληθυσμού.
avfolkning: Minskning av populationen
deleterious: Having an adverse effect; used of a trait which impairs survival, or of a mutation that reduces fitness.
ΕΠIΒΛΑΒΗΣ: Ο έχων δυσμενή επίδραση. Χρησιμοποιείται για χαρακτήρα που μειώνει την επιβίωση ή για μεταλλαγή που ελαττώνει την αρμοστικότητα.
skadlig : Att ha en ogynnsam effekt; används för att beskriva en egenskap som försämrar överlevandet, eller en mutation som minskar fitness.
standard deviation: The standard deviation is a measure of the dispersion around the mean of an interval-level variable. It is the square root of the variance. The advantage of using the standard deviation is that it has an intuitive interpretation, being based on the same units as the original variable.
ΤΥΠΙΚΗ ΑΠΟΚΛΙΣΗ: Η τυπική απόκλιση είναι μέτρο της διασποράς γύρω από τον μέσο όρο μιας συνεχούς μεταβλητής. Είναι ίση με την τετραγωνική ρίζα της διασποράς (βλ.λ) και έχει το πλεονέκτημα ότι η σημασία της είναι εύκολα κατανοητή, επειδή μετράται στις ίδιες μονάδες με την εξεταζόμενη μεταβλητή. Βλ. και ΚANONIKH KATANOMH.
standard avvikelse: Statistiskt mått på utspridningen hos data eller en fördelning. För observerade data definieras standardavvikelsen som kvadratroten ur medelvärdet av den kvadratiska avvikelsen från medelvärdet. Se NORMAL DISTRIBUTION.
remote sensing: The gathering and analysis of data from the study area or organism that is physically removed from the sensing equipment; e.g sub water surface detection instruments.
ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ: Η συλλογή και ανάλυση δεδομένων από μιά μελετώμενη περιοχή ή έναν οργανισμό από ειδικούς αισθητήρες π.χ. υποβρύχιους ανιχνευτές.
fjärranalys: Insamlandet och analyserandet av data från ett studieområde eller organism som ej befinner sig i närheten av mätutrustningen.
detergent: Tensio-active surfactant compound that features a non-polar, hydrophobic hydrocarbon chain with a polar end. Detergents are often included in cleaning solutions as they emulsify dirt and oil. As waste products of industrial and domestic processes they may have a detrimental effect on the water quality of aquaculture units. In English the term detergent is often used loosely, to describe any cleaning agent, including soaps.
ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤIΚΟ : Τασιενεργή χημική ένωση που μειώνει την επιφανειακή τάση του νερού. Αποτελείται από μία μη πολική, υδρόφοβη αλυσίδα υδρογονάνθρακα, με ένα πολικό άκρο. Τα απορρυπαντικά περιέχονται συχνά σε διαλύματα καθαρισμού, επειδή γαλακτοματοποιούν τους ρύπους και τα έλαια. Η παρουσία τους στα οικιακά και βιομηχανικά απόβλητα μπορεί να έχει δυσμενή επίδραση στην ποιότητα του νερού των μονάδων ιχθυοκαλλιέργειας. Ο όρος συχνά χρησιμοποιείται εσφαλμένα για οποιοδήποτε καθαριστικό, των σαπουνιών συμπεριλαμβανο
rengöringsmedel: Ytaktivt ämne som innehåller en opolär, hydrofobisk kolhydrat med en polär ända. I en snäv bemärkelse avses en detergent som ett ytaktivt ämne som kan användas för rengörande ändamål eftersom de kan emulgera oljor och fettämnen. Som avfallsprodukter inom industriella verksamheter och hushålls processer kan de ha en negativ effekt på vattenkvaliteten inom akvakulturen.
detoxification: The chemical modification of a xenobiotic substance that renders it harmless.
Αποτοξικοποίηση: Η χημική μετατροπή μιας ξενοβιοτικής ουσίας η οποία την καθιστά ακίνδυνη.
detoxifiering: Kemisk modifikation som oskadliggör en xenobiotisk substans.
detritivore: Feeding on fragmented particulate organic matter.
ΤΡΙΜΜΑΤΟΦΑΓΟΣ: Ο διατρεφόμενος από τρίμματα οργανικού υλικού.
detritusätare: Organismer som lever på dött, finfördelat organiskt material.
detritus: (1) In limnology and oceanography: the fragments of organic matter or other disintegrated material moved about by water. (2) In pathology: a collection or heap of fragments formed by detrition, especially in fish gills.
ΤΡΙΠΤΟΝ: (1) Στη λιμνολογία και την ωκεανο- γραφία, τα τρίμματα οργανικού ή άλλου απο- σαρθρωμένου υλικού που μετακινούνται από το νερό. (2) Στην παθολογία μια μάζα ή συσσωμάτωμα τριμμάτων που προέρχονται από αποσάθρωση, ιδιαίτερα στα βράγχια των ψαριών.
detritus: (1) Inom limnologi och oceanografi: organiska partiklar eller annat upplöst material som flyttas runt av vattnet. (2) Inom patologi: en samling eller hög av finfördelat material som har bildats genom avnötning, i synerhet i fiskgälar.
acid iron waste: Toxic compounds found in mine wastes derived from iron compounds and titanium products which have been dissolved by sulphur derivatives.
Όξινα κατάλοιπα σιδήρου: Τοξικά συστατικά που συναντώνται σε κατάλοιπα εξόρυξης και προέρχονται από συστατικά σιδήρου καθώς και από την παραγωγή διοξειδίου του τιτανίου, τα οποία έχουν υποστεί διάλυση από παράγωγα του θείου.
försurande järnföreningar: Toxisk förening som finns i gruvavfall och som härstammar från sura järnföreningar.
antigenic drift: In a given species, strain or type of microorganism, minor changes in antigenic specificity in a strain or types of microorganisms which occur over an extended period of time (i.e. years). Other terms often used include immunological drift, shift in antigens, variation of antigens.
ΑΝΤIΓΟΝIΚΗ ΠΑΡΕΚΚΛIΣΗ: Ελλάσσονες μεταβλητές στην ειδίκευση των αντιγόνων ενός στελέχους ή τύπου μικροοργανισμών, οι οποίες εμφανίζονται κατά την διάρκεια μιας μακράς χρονικής περιόδου.
antigenskifte: Små förändringar på antigenspecificitet som sker under en läng tidsperiod inom en art, grupp eller mikroorganismstam. Andra benämningar inkluderar immunologisk drift.
tidal day: The period between two consecutive high waters at a given place, averaging 24 h 51 min (24.84 h).
ΠΑΛΙΡΡΟΙΑΚΗ ΗΜΕΡΑ: Η χρονική περίοδος μεταξύ δύο διαδοχικών πλημμών σ έναν δεδομένο τόπο, κατά μέσον όρο 24 h 51 min (24.84 h).
tidvattendag: Perioden mellan två på varandra följande högvatten på en given plats, i medel-tid 24h 51 min(24,84 h).
diadromous: A comprehensive term used of fish which migrate freely between the sea and fresh water. Anadromous fish move from salt to fresh water and catadromous fish move from fresh to salt water (mainly to spawn).
ΔIΑΔΡΟΜΑ: Ορος που αναφέρεται σε ψάρια που μεταναστεύουν ελεύθερα μεταξύ του θαλασσινού και του γλυκού νερού. Τα ανάδρομα ψάρια μεταναστεύουν από το αλμυρό στο γλυκό νερό και τα κατάδρομα κινούνται από το γλυκό στο αλμυρό νερό (κυρίως για γαμετοτοκία).
diadroma fiskar: Omfattande term som beskriver fiskar som migrerar fritt mellan havet och sötvattensmiljöer. Anadroma fiskar (q.v.) flyttar från salt- till sötvattensmiljöer och katadroma fiskar (q.v.) flyttar från söt- till saltvattensmiljöer (huvudsakligen för att leka).
diallelic: Genetic locus with two different alleles.
ΔIΑΛΛΗΛIΚΟΣ: Γενετικός τόπος με δύο διαφορετικά αλληλόμορφα.
diallelic: Genetisk locus med två alleler.
diapause: A resting phase; a period of suspended growth or development, characterized by greatly reduced metabolic activity, usually during hibernation or estivation.
ΔIΑΠΑΥΣΗ: Φάση αδράνειας. Περίοδος αναστολής της αύξησης ή της ανάπτυξης, η οποία χαρα- κτηρίζεται από έντονα μειωμένη μεταβολική δραστηριότητα, συνήθως κατά τη διάρκεια της χειμέριας ή της θερινής νάρκης.
diapaus: Vilostadie; en period av suspenderad tillväxt eller utveckling, som karakteriseras av en kraftigt nedsatt metaboliskt aktivitet. Sker vanligtvis när ett organism går i ide.
diel: Daily; pertaining to a 24-hour period.
ΗΜΕΡΗΣIΟΣ: Αναφερόμενος σε ένα 24ωρο.
diel: Syftar på en 24-timmars period.
diatom: A single-celled alga (phytoplankton) covered by two overlapping porous, silaceous shells: among the most abundant marine organisms; cultured as food for rotifers and mollusc larvae.
ΔΙΑΤΟΜΑ: Ομάδα μονοκύτταρων φυκών που ανήκει στην κλάση Bacillariophyceae (Diatomeae), αποτελούμενη από 6000 είδη τα οποία περιβάλλονται από μια διπλή πυριτική κάψα (επιθήκιο και υποθήκιο). Χαρακτηρίζονται από πολύ μεγάλη ποικιλία σχήματος και συγκαταλέγονται ανάμεσα στους σπουδαιότερους φυτοπλαγκτονικούς οργανισμούς συμβάλλοντας στην πρωτογενή παραγωγικότητα των ωκεανών. Τα περισσότερα άτομα της ομάδας Pennales, αποτελούν βενθικά είδη των γλυκών νερών. Καλλιεργούνται ως τροφή για τα τροχόζωα και τις προ
diatom: Encelliga alger (fytoplankton) som täcks av två överlappande, porösa, kiselartade skal: bland de mest abundanta marina organismer; odlas som föda åt rotiferer och mollusklarver.
diet: Natural or prescribed feeding regime.
ΔIΑIΤΑ: Παροχή τροφής, σύμφωνα με προκαθορισμένο πρόγραμμα.
diet: Naturligt eller föreskriven födoregim.
diffusion: 1) Spreading of a constituent in a gas, liquid or solid, tending to make the composition of all parts uniform. (2) The spontaneous movement of atoms or molecules to new sites within a material.
ΔIΑΧΥΣΗ : (1) Η εξάπλωση ενός συστατικού σε αέριο, υγρό ή στερεό μέσο, η οποία τείνει να ομογενοποιήσει τη σύσταση όλων των μερών. (2) Η αυθόρμητη μετατόπιση των ατόμων και των μορίων σε ένα υλικό.
diffusion: 1) Spridningen av ett beståndsdel i en gas, vätska eller fast ämne som leder till att sammansättningen av alla delar blir uniformt. (2) Den spontana rörelsen av atomer eller molekyler till nya platser inom ett ämne.
digestion: (1) In nutrition: the breakdown, in the alimentary tract, of complex organic substances into simpler substances so that they may be used in metabolism. (2) In waste water treatment: catalytic activity, enzymatic activity and bacterial action in waste water treatment.
ΠΕΨΗ: (1) Η διάσπαση πολύπλοκων οργανικών ουσιών σε απλούστερες ουσίες, π.χ. στον πεπτικό σωλήνα, προς απλές ουσίες που είναι δυνατό να απορροφηθούν. (2) Καταλυτική, ενζυμική και βακτηριακή δραστηριότητα κατά τη διαχείριση υδατικών αποβλήτων.
matsmältning: (1) Inom näringsfysiologi: nedbrytningen, i matsmältningskanalet, av komplexa organiska substanser till enklare beståndsdelar som kan användas i den metaboliska processen. (2) Inom hantering av avloppsvatten: katalytiskt aktivitet och bakteriell funktion inom hanteringen av avloppsvatten.
anaerobic digestion: The anaerobic break- down of complex organic materials to simple sub- stances which include a high proportion of gaseous and soluble products; it involves a diverse range of bacteria whose metabolic pathways are closely interrelated, and it occurs in benthic muds, in the rumen, in certain types of sewage treatment plant, etc. The process of anaer- obic digestion results in an appreciable reduction in the bulk of biodegradable solids, with the conversion of organic carbon to methane forming an i
ΑΝΑΕΡΟΒIΟΣ ΔIΑΣΠΑΣΗ (ΧΩΝΕΥΣΗ): Η αναερόβιος αποικοδόμηση σύνθετων οργανικών υλικών σε απλούστερες ενώσεις, μεγάλο μέρος από τις οποίες είναι αέριες ή διαλυτές. Στην διάσπαση συμμετέχει ένα ευρύ φάσμα βακτηρηδίων με στενά διαπλεκόμενες διεργασίες μεταβολισμού. Τα βακτηρίδια αυτά απαντούν στην βενθική ιλύ, στο στομάχι διαφόρων μυρηκαστικών, σε ορισμένους τύπους σταθμών επεξεργασίας λυμάτων. Η αναερόβιος "χώνευση" οδηγεί σε σημαντική μείωση του όγκου των βιο-αποκοδομήσιμων στερεών. Η μετατροπή, κατά την διαδικασία αυτή του οργ
anaerob matsmältning: Den anaeroba nedbrytningen av komplexa organiska substanser till enkla substanser som innefattar en hög andel gasformiga och fasta produkter; processen innefattar många olika bakterier som har liknande metaboliska system, och sker i bentisk lera, i rumen hos idisslare, vissa typer av reningsverk osv. Anaerobiska processer (jäsning) resulterar i en stor reduktion av nedbrytningsbara fasta ämnen, där omvandlingen av organiskt kol till metan utgör en viktig del av kolcykeln. I avfallshantering (och
dinoflagellates: Minute, mostly marine, micro-algae having two flagella; they form one of the chief constituents of plankton.
ΔIΝΟΜΑΣΤIΓΩΤΑ: Μικροσκοπικά, κατά κανόνα θαλάσσια, μικροφύκη που έχουν δύο μαστίγια. Αποτελούν ένα από τα κύρια συστατικά του πλαγκτού.
dinoflagellater: Mikroskopiska, mestadels marina, mikroalger som har två flageller; de utgör en av de viktigaste beståndsdelarna av plankton.
carbon dioxide: A colourless, odourless gas resulting from the oxidation of carbon containing substances, highly soluble in water, toxic to fish at levels of 20 ppm; toxicity to fish increases with low levels of oxygen. Carbon dioxide has an acidic reaction in water (H2O+CO2= H2CO3/H2CO3/ = H+ + HCO3-). Within the bicarbonate system, the relative amount of CO2, bicarbonate and carbonate will depend on pH. Carbon dioxide
ΔIΟΞΕIΔIΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΟΣ (CΟ2): Αχρωμο, άοσμο αέριο το οοποίο παράγεται κατά την οξείδωση των ενώσεων που περιέχουν άνθρακα, πολύ διαλυτό στο νερό, τοξικό για τα ψάρια στα επίπεδα των 20ppm. Η τοξικότητά του για τα ψάρια αυξάνεται σε χαμηλές συγκεντρώσεις οξυγόνου. Το διοξείδιο του άνθρακα έχει όξινη αντίδραση στο νερό (Η2Ο+CΟ2= Η2CΟ3/Η2CΟ3/ = Η+ + ΗCΟ3-). Στο δισανθρακικό ισοζύγιο η σχετική ποσότητα CΟ2, δισανθρακικών και ανθρ
koldioxid: Färglös, doftlös gas som bildas när substanser som innehåller kol oxideras. Är mycket vattenlösligt och toxiskt för fiskar vid nivåer nära 20ppm; toxiciteten mot fiskar ökar med en minskad syrenivå. Koldioxid har en sur reaktion i vatten (H2O+CO2= H2CO3/H2CO3/ = H+ + HCO3). Inom bikarbonatsytemet, så beror den relativa mängden av CO2, bikarbonat och karbonat på pH-värdet. Koldioxid förekommer inte över pH 8.3
titanium dioxide: Chemical compounds found in paints. Extraction of titanium oxide produces large quantities of acid iron
Οξείδιο του τιτανίου : Χημικό συστατικό της μπογιάς. Η εξαγωγή του οξειδίου του τιτανίου παράγει μεγάλες ποσότητες οξέων του σιδήρου.
titanium doixide: Vitt färgpigment populärt för sin vithet, beständighet och ogiftighet.
dioxin: Tetrachlorodibenzoparadioxin (TCDD); a highly toxic and environmentally persistent product of the manufacture of 2,4,5, T.
ΔIΟΞIΝΗ : Τετραχλωροδιβενζοπαραδιοξίνη. Iσχυρό τοξικό και με μεγάλο χρόνο διατήρησης (παρα- μονής). Προïόν της παραγωγής τού 2,4,5, Τ.
dioxin: Tetraklorodibenzoparadioxin (TCDD); mycket toxiskt och svårnedbrytbar, och kan bildas vid framställningen av ogräsmedlet 2,4,5-triklorfenoxiättiksyra.
diploid: Having a double set of homologous chromosomes, typical of most organisms derived from fertilized egg cells.
ΔIΠΛΟΕIΔΗΣ: Ο διαθέτων δύο ομάδες ομολόγων χρωμοσωμάτων. Είναι η τυπική κατάσταση των οργανισμών που προκύπτουν από γονιμοποιημένα ωοκύτταρα.
diploid: Innehar en dubbel uppsättning av homologa kromosomer, typiskt för de flesta organismer som härstammar från befruktade äggceller.
dispersal: (1) Outward spreading of organisms or propagules from their point of origin or release. (2) The outward extension of a species range, typically by a chance event; accidental migration.
ΔIΑΣΚΟΡΠIΣΜΟΣ (ΔIΑΣΠΟΡΑ): (1) Η διεύρυνση της εξάπλωσης στον χώρο οργανισμών ή μονάδων εξάπλωσης (propagules), από το σημείο καταγωγής ή ελευθέρωσής τους. (2) Η διεύρυνση του φάσματος κατανομής ενός είδους, κατά κανόνα εξαιτίας τυχαίου γεγονότος. Βλ. ωκεανοκαλλιέργεια, βλ. δραπέτης.
spridning: (1) Spridning av organismer eller spridningsenheter från den plats där de uppkom (2) Expansion av en arts utbredning, vanligtvis genom en slumpmässig händelse; slumpmässig migration; jfr. rymling.
dispersion: (1) The spatial pattern of distribution of organisms or populations. (2) The non-accidental movement of individuals into or out of an area or population, typically a movement over a relatively short distance and of a more or less regular nature. (3) In statistics, the distribution or scatter of observations or values about the mean or central value.
ΔIΑΣΠΟΡΑ: (1) Το πρότυπο κατανομής οργανισμών ή πληθυσμών στον χώρο. (2) Η μη περιστασιακή κίνηση ατόμων τα οποία εισέρχονται σε μια περιοχή ή πληθυσμό. Κατά κανόνα οι κινήσεις αυτές είναι τακτικές και εκτείνονται σε μικρές αποστάσεις. (3) Στη στατιστική, η κατανομή των παρατηρήσεων ή τιμών γύρω από τον μέσο όρο ή την κεντρική τιμή.
spridningsmönster: (1) Organismers och populationers fördelningsmönster i rum (2) Icke-slumpmässig rörelse av individer in och ut från ett område eller population. (3) Inom statistik är det spridningen av observationer eller värden kring ett medelvärde eller centralmått.
dispersant: Chemical or physical agents used to disperse or distribute materials. Often used in the control of pollutants such as oil. A side effect may be the promotion of more effective contact between the pollutants and the organism.
ΔIΑΣΚΟΡΠIΣΤIΚΟ: Χημικοί ή φυσικοί παράγοντες που χρησιμοποιούνται για τον διασκορπισμό ή τη διερεύνηση της κατανομής ουσιών. Συχνά χρησιμο- ποιούνται για την αντιμετώπιση ρύπων, όπως π.χ. πετρελαίου. Μια από τις παρενέργειες των διασκο- ρπιστικών είναι ότι καθιστούν αποτελεσματικότερη την επαφή των τοξικών παραγόντων με τον οργαν- ισμό, την περισσότερο αποτελεσματική επαφή μετ- αξύ των τοξικών παραγόντων και του οργανισμού.
dispersant: Kemisk eller fysisk medel som sprider eller distribuerar material. Används ofta för att kontrollera föroreningar som olja. En bieffekt kan vara att den underlättar föroreningen att komma i kontakt med organismen.
dissemination: The scattering or spreading, as of infectious agents, seeds, spores or other propagules.
ΔIΑΣΠΟΡΑ (ΔIΑΔΟΣΗ): Η εξάπλωση ή διασκορπισμός μολυσματικών παραγόντων, σπόρων, σπορίων ή άλλων μονάδων εξάπλωσης (propagules).
dissemination: Spridningen av smittbärande vektorer, frön, sporer eller andra spridningsenheter.
genetic distance: A measure of the genetic disparity of two individuals or populations, in terms of the probability of the common possession of a given gene or character.
ΓΕΝΕΤIΚΗ ΑΠΟΣΤΑΣΗ: Μέτρο της γενετικής ανομοιότητας δύο ατόμων ή πληθυσμών. Εκφρά- ζεται ως η πιθανότητα να διαθέτουν ένα όμοιο γονίδιο ή χαρακτήρα.
genetiskt avstånd: Mått på den genetiska skillnaden mellan två individer eller populationer, uttryckt som sannolikheten av gemensamm innehavande av en viss gen eller karaktär.
average distance: The mean distance between individual plants, determined by dividing the square root of an area by the number of individuals of a given species in that area.
Μέση απόσταση : Η μέση απόσταση μεταξύ δύο φυτών, η οποία καθορίζεται διαιρώντας την τετραγωνική ρίζα μιας περιοχής με τον αριθμό των ειδών που ευδοκιμούν στη δεδομένη περιοχή.
medelavstånd: Medelavståndet mellan individuella växter.
taxonomic distance: An expression of the relationship between individuals or taxa in terms of multidimensional space, where each dimension represents a character, based on quantitative estimates of dissimilarity.
ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΗ ΑΠΟΣΤΑΣΗ: Εκφραση της σχέσης μεταξύ ατόμων ή τάξων σε όρους πολυδιάστατου χώρου, όπου κάθε διάσταση αναπαριστά ένα χαρακτηριστικό. Η ταξινομική απόσταση προκύπτει από την ποσοτική εκτίμηση της ανομοιότητας μεταξύ των ατόμων ή των τάξεων.
taxonomiskt avstånd: Släktskap mellan olika individer eller taxon i form av avstånd i ett multidimensionellt rum, där varje dimension representerar en karaktär, baserad på kvantitativ uppskattning av olikheten.
asymptomatic distribution: The limiting form of a probability or frequency distribution dependent on a parameter, as that parameter tends to a limit.
Ασυμπτωτική κατανομή : Η περιοριστική μορφή μιας πιθανότητας ή κατανομής συχνότητας εξαρτώμενης από μια παράμετρο, καθώς η παράμετρος τείνει προς κάποιο όριο.
asymptotisk fördelning: Sker då en slumpmässigt varierande storhet ungefär följer en normalfördelning.
bimodal distribution: (Statistics) A distribution of data which has two modes.
ΔIΚΟΡΥΦΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ: (Στατιστική). Κατανομή τιμών, στην οποία υπάρχουν δύο κορυφές.
bimodalfördelning: (Statistik) Spridningen av data som har två "modes", två värden med högst frekvens.
negative binomial distribution: A mathematical distribution used as a model of an aggregated or contagiously distributed population in which the presence of an individual at any given point increases the probability of another individual occurring nearby and in which the variance is greater than the mean.
Αρνητική διωνυμική κατανομή : Μια μαθηματική κατανομή η οποία χρησιμοποιείται σαν μοντέλο ενός συνολικά ή τμηματικά κατανεμημένου πληθυσμού, στον οποίο η παρουσία ενός ατόμου σε μια δεδομένη στιγμή αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης ενός άλλου ατόμου σε κοντινή απόσταση, με την απόκλιση να είναι μεγαλύτερη από τον μέσο όρο.
negativ binomialfördelning: En matematisk distribution som används som model för populations distribution, där närvaron av en individ oavsett tidpunkt ökar sannolikheten för att en annan individ skall uppträda i närheten, och där variationen är större än medlet.
binomial distribution: A mathematical distribution, each value of which gives the probability that a particular event will occur, that event having a constant probability of occurrence from test to test; used as a model when each individual in a sample may exhibit a character in either of two alternative states.
Διωνυμική κατανομη: Μια μαθηματική κατανομή, κάθε τιμή της οποίας εκφράζει την πιθανότητα εμφάνισης ενός συγκεκριμένου γεγονότος, το γεγονός έχει μια συνεχή πιθανότητα εμφάνισης από δοκιμή σε δοκιμή: χρησιμοποιείται σαν μοντέλο όταν κάθε άτομο σε ένα δείγμα μπορεί να παρουσιάσει ένα χαρακτήρα σε οποιαδήποτε εκ των δυο εναλλακτικών καταστάσεων.
binomialfördelning: Matematisk sannolikhetfördelning, som används när man räknar antalet gånger en viss intressant händelse A inträffar då ett försök upprepas flera gånger; används som model när en individ i ett stickprov kan uppvisa en karaktär i två olika tillstånd.
poisson distribution: A mathematical distribution used to test for random distribution or process.
Κατανομή Poisson: Μια μαθηματική κατανομή που χρησιμοποιείται για την δοκιμή σε τυχαία κατανομή ή διαδικασία.
poisson fördelning: Inom statistiken ett mått på sannolikhetsfördelning.
log normal distribution: A frequency distribution of a variable, the logarithm of which is normally distributed.
Λογαριθμική κανονική κατανομή : Μια κατανομή συχνότητας μιας μεταβλητής, ο λογάριθμος της οποίας κατανέμεται κανονικά.
log normalfördelning: En frekvensfördelning av en variabel, logaritmen på normalfördelningen.
normal distribution: A random variable X is said to be normally distributed if its density function is given by: f(x)= 1 e-½ [(x-μ)/σ]^2 (-Ξ ΚΑΝΟΝΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ: Μια κανονική μεταβλητή Χ θεωρείται ότι ακολουθεί κανονική κατανομή εάν η συνάρτηση πυκνότητάς της δίδεται από τον τύπο: f(x)= 1 e-½ [(x-μ)/σ]^2 (-Ξ normalfördelning: sannolikhetsfördelning av händelser som följer normalfördelningen
dystrophy: Condition in which freshwater is rich in organic matter mainly in the form of suspended plant colloids and larger plant fragments, but having low nutrient content (bog lake, brown water lake).
ΔΥΣΤΡΟΦIΑ: Κατάσταση του νερού, κατά την οποία αυτό είναι πλούσιο σε οργανικό υλικό, κυρίως υπό μορφή αιωρούμενων φυτικών κολλοειδών ή μεγαλύτερων φυτικών τριμμάτων, αλλά είναι φτωχό σε (ανόργανα) θρεπτικά υλικά.
dystrofisk: Tillstånd där färskvatten har en rik förekomst av organiskt material, vanligen i form av suspenderade växtkolloider och större växtfragment, men med låga näringshalter.
dystrophic: (1) Used of water bodies rich in organic matter mainly in the form of suspended plant colloids and larger plant fragments, but having low nutrient content; dystrophic lake. (2) Used of species characteristic of dystrophic habitats.
ΔΥΣΤΡΟΦIΚΟΣ: (1 )Χρησιμοποιείται για μάζες γλυκού νερού πλούσιες σε οργανικό υλικό, κυρίως υπό μορφή αιωρούμενων φυτικών κολλοειδών ή μεγαλύτερων φυτικών τριμμάτων, τα οποία όμως έχουν χαμηλό θρεπτικό περιεχόμενο. Δυστροφική λίμνη. (2) Χρησιμοποιείται για είδη χαρακτηριστικά των δυστροφικών ενδιαιτημάτων.
dystrofisk: (1) Används för att beskriva vattenmassor med rik förekomst av organiskt material, vanligen i form av suspenderade växtkolloider och större växtfragment, men med låga näringshalter. (2) Används för att beskriva arter som förekommer i dystrofiska habitat.
diurnal: Recurring every 24 hours; occurring, or chiefly active, during daylight hours.
ΗΜΕΡΗΣIΟΣ : Επαναλαμβανόμενος κάθε 24 ώρες. Εμφανιζόμενος ή κυρίως δραστήριος κατά τις ώρες του φωτός της ημέρας.
daglig: Återkommer varje 24 timmar; är huvudsakligen aktivt, eller sker, vid dagsljus.
divergence: (1) The acquisition of dissimilar characters or traits by related organisms; divergent evolution. (2) A zone of oceanic upwelling where deep water rises and spreads out over the surface, as in the Antarctic divergence.
ΑΠΟΚΛIΣΗ : (1) Η εμφάνιση ανόμοιων χαρακτήρων ή γνωρισμάτων σε συγγενείς οργανισμούς. Απο- κλίνουσα εξέλιξη. (2) Ζώνη ωκεάνιας ανάβλυσης (up-welling), όπου νερό ανέρχεται από βαθειά στρώματα και απλώνεται στην επιφάνεια, όπως π.χ. στην απόκλιση της Ανταρκτικής (πρβ. σύγκλιση).
divergens: (1) Utvecklingen av olika karaktärer eller egenskaper hos närbesläktade organismer; divergerande evolution. (2) Oceaniska uppvällningszoner där djupt vatten stiger och sprider ut sig på ytan, as in the Antarctic divergence; jfr. konvergens.
Antarctic divergence: The area of massive upwelling near Antarctica where surface water drifting NE in the Antarctic Circumpolar current is replaced by water from intermediate depths.
Ανταρκτική απόκλιση : Η περιοχή σημαντικών αναβλύσεων κοντά στην Ανταρκτική όπου επιφανειακά νερά κινούμενα ΒΑ γύρω από το Νότιο Πόλο αντικαθίστανται από νερά από ενδιάμεσα βάθη.
Antarktiska divergensen: Område nära Antarktis där massivt uppvällning sker.
diversity: (1) The absolute number of species in an assemblage, community or sample; species richness. (2) A measure of the number of species and their relative abundance in a community; low diversity refers to few species or unequal abundances, high diversity to many species or equal abundances. (3) The condition of having differences with respect to a given character or trait.
ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ: (1) Ο απόλυτος αριθμός ειδών σε μια συνάθροιση, κοινότητα ή δείγμα. Η αφθονία των ειδών. (2) Μέτρο τού αριθμού των ειδών και της σχετικής τους αφθονίας σε μια βιοκοινότητα. Μικρή ποικιλότητα σημαίνει λίγα είδη ή διαφορές στην αφθονία, μεγάλη ποικιλότητα σημαίνει πολλά είδη ή παρόμοιες αφθονίες. (3) Η ύπαρξη διαφορών σε ένα χαρακτήρα ή γνώρισμα.
diversitet: (1) Antalet arter i en samling, ett samhälle eller ett prov; artrikedom (2) Mått på antalet arter och deras relativa abundanser i ett samhälle; en låg diversitet syftar att det finns få arter eller olika abundanser, hög diversitet syftar på att det finns många arter och jämna abundanser. (3) Tillstånd där det finns skillnader på vissa karaktärer eller egenskaper.
variety: A group of plants or animals that differ distinctly from others within the same subspecies
Ποικιλία : Ένα σύνολο φυτών ή ζώων τα οποία διαφέρουν εμφανώς από άλλα παρόλο που ανήκουν στο ίδιο υποείδος.
varitet: En grupp växter eller djur som distinkt skiljer sig från övriga medlemmar av samma art eller underart.
genetic diversity: All of the genetic variation in an individual, population or species.
ΓΕΝΕΤIΚΗ ΠΟIΚIΛΟΤΗΤΑ : Το σύνολο της γενετικής ποικιλότητας ενός ατόμου πληθυσμού ή είδους.
genetisk mångfald: Hela den genetiska variationen i en individ, population eller art.
LD: Lethal dose. A quantification of the number of virus particles in a sample. Organisms or cell cultures are inoculated with serial dilutions of a viral suspension, the percentage of dead or damaged cells is recorded and the dilution that causes 50% mortality is usually used as a reference point.
LD: Βλ. ΘΑΝΑΤΗΦΟΡΟΣ ΔΟΣΗ. Mέτρο του αριθμού των ιών σε ένα δείγμα. Οργανισμοί ή κυτταροκαλλιέργειες εμβολιάζονται με διαδοχικές αραιώσεις ενός αιωρήματος ιών και καταγράφεται το ποσοστό των κατεστραμμένων κυττάρων. Η συγκέντρωση που προκαλεί θνησιμότητα 50% χρησιμοποιείται συνήθως ως σημείο αναφοράς.
LD: Lethal dose. En kvantifiering av antalet viruspartiklar i ett prov. Organism- eller cellkulturer smittas med olika utspädningar av viruslösningar, antalet döda eller förstörda celler noteras och lösningen som orsakar 50% dödlighet används som referenspunkt.
LD 50: Lethal dose. Refers to the dose or number of organisms that will kill 50% of an experimental group of hosts in a specified time period.
LD 50 : Βλ. ΘΑΝΑΤΗΦΟΡΟΣ ΔΟΣΗ. Αναφέρεται στην δόση μιάς ουσίας ή τον αριθμό των οργανισμών που μπορούν να θανατώσουν 50% του πειραματικού πληθυσμού (ή ξενιστών) σε ένα ορισμένο χρονικό διάστημα.
LD 50: Lethal dose. Hänvisar till den dos eller det antal organismer som dödar 50% av en experimentgrupp under en specific tidsperiod.
disease: A deviation from the state of complete physical or social well-being of an organism involving a well-defined set of symptoms and aetiology and leading to an impairment of its normal function; any state which results in a gradual degeneration of homeostasis.
ΑΣΘΕΝΕIΑ: Απόκλιση από την κατάσταση της πλήρους φυσικής ή κοινωνικής ευεξίας ενός οργανισμού, η οποία περιλαμβάνει μια καλά καθορισμένη ομάδα συμπτωμάτων και αιτιολογία και που οδηγεί σε διαταραχή της ομαλής του λειτουργίας. Κάθε κατάσταση που έχει ως αποτέλεσμα την βαθμιαία κατάρρευση της ομοιόστασης (βλ.λ.).
sjukdom: Avvikelse från ett tillstånd av fullständigt fysiskt eller socialt välmående hos en organism. Involverar väldefinierade symtomer och orsaker och leder till en försämrad funktion; Varje tillstånd som leder till en gradvis försämring av homeostasen (q.v.).
environmental disease: Disease caused by adverse environmental conditions.
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΑΣΘΕΝΕΙΑ: Ασθένεια που προκαλείται από αντίξοες περιβαλλοντικές συνθήκες.
miljörelaterad sjukdom: Sjukdom som orsakas av ogynnsamma miljöförhållanden.
dominance: (1) The extent to which a given species predominates in a community because of its size, abundance or coverage, and affects the fitness of associated species. (2) The tendency of the phenotypic traits controlled by one allele (dominant) to be expressed over traits controlled by other alleles (recessive) at the same locus. (3) Physical domination initiated and sustained by aggression or other behavioural patterns of an individual.
ΕΠIΚΡΑΤΗΣΗ (ΚΥΡIΑΡΧIΑ) : (1) Ο βαθμός στον οποίο ένα συγκεκριμένο είδος κυριαρχεί σε μια βιοκοινότητα, λόγω τού μεγέθους του, της αφθονίας ή της κάλυψής του, και επηρεάζει την αρμοστ- ικότητα των άλλων ειδών. (2) Η τάση των φαινοτυπικών γνωρισμάτων που ελέγχονται από ένα αλληλόμορφο (επικρατές ή κυρίαρχο) να εκφράζονται επικαλύπτοντας γνωρίσματα που ελέγχονται από άλλα αλληλόμορφα (υπολειπόμενα) στον ίδιο γενετικό τόπο. (3) Η φυσική κυριαρχία που πηγάζει και συντηρείται από την επιθετικότητα ή άλλα πρότυπα συμπεριφορά
dominancs: (1) Den utsträckning i vilken en art dominerar ett samhälle på grund av sin storlek, abundans eller täckningsgrad och därigenom påverkar fitness hos andra arter i samhället. (2) Tendensen hos fenotypiska egenskaper som kontrolleras av en allell (dominant) att uttryckas över egenskaper kontrollerade av andra alleller (recessiva) på samma lokus. (3) Fysisk dominering som påbörjas och upprätthålls genom aggression eller andra beteendemönster hos en individ.
dominant: (1) The highest ranking individual in a dominance hierarchy; alpha. (2) An organism exerting considerable influence upon a community by its size, abundance or coverage. (3) An allele which determines the phenotype of a heterozygote.
ΕΠIΚΡΑΤΕΣ (ΚΥΡIΑΡΧΟ): (1) Το άτομο που κατέχει την πρώτη θέση σε μια κυριαρχική ιεραρχία. (2) Οργανισμός που ασκεί σημαντική επίδραση σε μια βιοκοινότητα, λόγω μεγέθους, αφθονίας ή κάλυψης. (3) Το αλληλόμορφο που καθορίζει τον φαινότυπο του ετεροζυγώτη.
dominant: (1) Den högst rankade individen i en hierarki; alfa. (2) En organism som utövar ett avsevärt inflytande på ett samhälle genom sin storlek, abundans eller täckningsgrad. (3) En allell som bestämmer fenotypen hos en heterozygot.
dose: The quantity of a substance administered to an organism or a system. This term is variously used to described the total amount administered at a single time; the specific amount administered per unit weight or volume of the organism or system concerned; or the amount administered over a given period of time. Great care should therefore be taken in the use of this term.
ΔΟΣΗ: Η ποσότητα φαρμάκου που πρέπει να ληφθεί ή να χορηγηθεί σε έναν οργανισμό ή ένα σύστημα σε μία χρονική στιγμή. Στη Μ. Βρετανία ο όρος δηλώνει τη ρύθμιση ή την κλιμάκωση των δόσεων, ποτέ την ποσότητα που λαμβάνεται σε μία χρονική στιγμή (δοσολογία).
dos: Kvantiteten av en substans som tilldelas en organism eller system. Denna term används antingen för att beskriva den totala mängden som tilldelas vid ett tillfälle, den mängd som tilldelas per viktenhet eller volym till en organism eller system, eller mängden som tilldelas under en tidsperiod. Denna term bör därför användas med försiktighet.
lethal dose: The amount of a substance that will kill a given portion of a sample of test animals in a given amount of time, for example, 96 hours LD50 = 50% mortality in 96 hours.
ΘΑΝΑΤΗΦΟΡΟΣ ΔΟΣΗ (LD): Η ποσότητα μιάς ουσίας που θα θανατώσει ένα δεδομένο ποσοστό ενός δείγματος πειραματοζώων σε μιά δεδομένη χρονική περίοδο, π.χ. 96 ώρες LD50 = 50% θνησιμότητα σε 96 ώρες.
letal dos: Den dos av ett ämne som dödar en viss mängd av försöksdjur under en given tid, t ex 96 timmar LD50 = 50% mortalitet inom 96 timmar.
downwelling: The downward movement of surface water as a result of Ekman transport; the opposite of upwelling.
ΚATABΛYΣH: Kίνηση του επιφανειακού νερού προς τα κάτω, ως αποτέλεσμα της μεταφοράς Ekman. Tο αντίθετο της ανάβλυσης.
nervällning: Den nedåtgående förflyttning av ytvatten som uppstår av Ekmantransport, dvs. motsatsen till uppflöde.
dredging: The removal of bottom material and organisms from the sea bed.
Εκβάθυνση: Η αφαίρεση ύλης και οργανισμών από τον πυθμένα της θάλασσας.
muddring: Avlägsnandet av material och organismer från havsbottnet.